Komisja proponuje stopniowe wycofywanie importu rosyjskiego gazu i ropy naftowej do UE

UE stopniowo i skutecznie zaprzestanie importu rosyjskiego gazu i ropy naftowej do końca 2027 r., zgodnie z wnioskiem ustawodawczym przedstawionym dziś przez Komisję Europejską. Dzięki temu UE nie będzie już narażona na zagrożenia dla bezpieczeństwa rynkowego i gospodarczego wynikające z zależności od rosyjskich paliw kopalnych, a ostatecznie zwiększy swoją niezależność energetyczną i konkurencyjność. Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen powiedziała: Rosja wielokrotnie próbowała szantażować nas, wykorzystując swoje dostawy energii jako broń. Podjęliśmy zdecydowane kroki, aby definitywnie zakręcić kurek i zakończyć erę rosyjskich paliw kopalnych w Europie. Dzisiejszy wniosek ustawodawczy jest zgodny z planem działania REPowerEU, który Komisja przyjęła w zeszłym miesiącu. Określono w nim ogólnounijny plan wycofywania importu gazu z Rosji w sposób stopniowy i dobrze skoordynowany, w duchu solidarności, przy jednoczesnym dążeniu do czystej transformacji. Prezentowany dziś wniosek opracowano z myślą o zachowaniu bezpieczeństwa dostaw energii do UE przy jednoczesnym ograniczeniu wszelkiego wpływu na ceny i rynki, jak wytłumaczono w towarzyszącej wnioskowi analizie. Z pozostałych ilości rosyjskiego gazu w ramach istniejących umów na dostawy można stopniowo zrezygnować bez znaczących skutków gospodarczych lub zagrożeń dla bezpieczeństwa dostaw ze względu na dostępność wystarczającej liczby alternatywnych dostawców na światowym rynku gazu, dobrze połączony unijny rynek gazu oraz dostępność odpowiedniej infrastruktury importowej w UE. Ponadto w prezentowanym dzisiaj wniosku przewidziano zabezpieczenia, które pozwolą reagować na rzeczywistość rynków gazu, zapewniając jednocześnie przedsiębiorstwom solidne ramy prawne. Ogólnie rzecz biorąc, stopniowe wycofywanie rosyjskich paliw kopalnych wniesie istotny wkład w realizację celów Kompasu konkurencyjności dla UE, Paktu dla czystego przemysłu i Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii, w których podkreślono, w jaki sposób czystszy i niezależny system energetyczny przyczynia się do pobudzenia gospodarki, a jednocześnie wspiera ambicje Europy w zakresie dekarbonizacji. Stopniowe i skoordynowane wycofanie rosyjskich paliw kopalnych Proponowane rozporządzenie przewiduje stopniowe wycofywanie gazu rurociągowego i skroplonego gazu ziemnego (LNG) pochodzących lub eksportowanych bezpośrednio lub pośrednio z Federacji Rosyjskiej. Przedstawiono w nim również środki mające na celu ułatwienie całkowitego zaprzestania importu rosyjskiej ropy naftowej do końca 2027 r. Państwa członkowskie będą zobowiązane do przedstawienia planów dywersyfikacji zawierających precyzyjnie określone środki i etapy stopniowej eliminacji importu gazu i ropy z Rosji. Zgodnie z przewidywanym stopniowym zakazem importu rosyjski import gazu w ramach nowych umów będzie zakazany od 1 stycznia 2026 r. Import w ramach istniejących umów krótkoterminowych zostanie wstrzymany do 17 czerwca 2026 r., z wyjątkiem importu gazu rurociągowego dostarczanego do państw śródlądowych i powiązanego z umowami długoterminowymi, które będą dozwolone do końca 2027 r. Import w ramach umów długoterminowych zostanie wstrzymany do końca 2027 r. Zakazane będą również długoterminowe kontrakty na usługi terminali LNG dla klientów z Rosji lub kontrolowanych przez przedsiębiorstwa rosyjskie. Zapewni to możliwość przekierowania przepustowości terminali na rzecz alternatywnych dostawców, co ostatecznie zwiększy odporność rynków energii. Takie etapowe podejście pomoże skutecznie powstrzymać import rosyjskiego gazu, ograniczy jednocześnie ewentualny wpływ na ceny energii w Unii i pozwoli uniknąć wszelkiego ryzyka dla bezpieczeństwa dostaw. Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w tym procesie. Wraz z Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) będzie ściśle monitorować postępy i skutki stopniowego wycofywania importu gazu i ropy z Rosji. W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa dostaw choćby w jednym państwie członkowskim Komisja może podjąć niezbędne środki nadzwyczajne. Przepisy mające na celu zwiększenie przejrzystości, monitorowania i identyfikowalności rosyjskiego gazu na rynkach UE przyczynią się do skutecznego wdrożenia zakazu importu. Zgodnie z proponowanym rozporządzeniem przedsiębiorstwa posiadające umowy na dostawy gazu rosyjskiego będą musiały przekazywać Komisji informacje. Ponadto importerzy rosyjskiego gazu będą musieli dostarczyć organom celnym wszelkie niezbędne informacje potwierdzające trasę importowanego gazu z jego faktycznego miejsca pochodzenia do miejsca przywozu do Unii. Co dalej? Proponowane rozporządzenie będzie przyjęte w ramach procedury współdecyzji, co oznacza, że jego przyjęcie będzie należało do Parlamentu Europejskiego i Rady. Przyjęcie w Radzie będzie wymagało większości kwalifikowanej. Komisja będzie nadal bardzo ściśle współpracować z państwami członkowskimi w zakresie działań na rzecz dywersyfikacji i poprawy infrastruktury, zwłaszcza z tymi, które są najbardziej narażone. Przebieg procedury W deklaracji wersalskiej z marca 2022 r. przywódcy UE uzgodnili stopniowe wycofanie rosyjskiej energii. W ramach natychmiastowej reakcji na wojnę w Ukrainie i wykorzystywanie przez Rosję dostaw energii jako broni Komisja Europejska przedstawiła w maju 2022 r. plan REPowerEU. Mimo znacznych postępów osiągniętych w ramach planu REPowerEU i dzięki sankcjom wprowadzonym od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, w 2024 r. w UE odnotowano ponowny wzrost importu gazu z Rosji. W związku z tym w maju 2025 r. Komisja przedstawiła plan działania REPowerEU określający ogólnounijne stopniowe wycofywanie importu energii z Rosji.