Budżet UE na 2026 r.: zapewnić niezbędne finansowanie priorytetów UE w czasach globalnej zmienności

W dzisiejszym wniosku Komisja Europejska określa budżet UE na 2026 r. na kwotę 193,26 mld euro, uzupełnioną szacunkową kwotą 105,32 mld euro w formie wypłat w ramach NextGenerationEU. W oparciu o śródokresową rewizję unijnych wieloletnich ram finansowych (WRF) projekt przyszłorocznego budżetu skonstruowano w taki sposób, by wspierać cele strategiczne, w tym wsparcie dla Ukrainy, konkurencyjność, zarządzanie migracjami, bezpieczeństwo i obronę oraz inwestycje strategiczne, przy jednoczesnym utrzymaniu tempa realizacji priorytetów ekologicznych i cyfrowych. Ten wniosek dotyczący budżetu powstawał w kontekście szeregu nieprzewidzianych wydarzeń w okresie WRF na lata 2021–2027, w tym globalnej pandemii, kryzysu energetycznego i wzrostu inflacji, powrotu wojny na kontynent europejski oraz rosnących napięć geopolitycznych na arenie światowej. Budżet UE nadal odznacza się wszechstronnością, jeśli chodzi o reagowanie na nowe wydarzenia w ograniczonych ramach. Widać też jednak ograniczenia, jeżeli chodzi o jego środki. Konieczne jest zatem przeprowadzenie przeglądu śródokresowego, aby rozwiązać najpilniejsze kwestie, w tym m.in. kwestie dodatkowych potrzeb Ukrainy, zarządzania migracjami czy reagowania na kryzys na Bliskim Wschodzie. Przegląd zagwarantował wystarczające finansowanie bieżących priorytetów, takich jak transformacja ekologiczna i cyfrowa, a jednocześnie umożliwił pobudzenie odbudowy gospodarczej po wybuchu pandemii COVID-19. Projekt budżetu na 2026 r. będzie nadal zapewniać kluczowe finansowanie na realizację priorytetów politycznych UE. Obejmuje ono stabilne i przewidywalne finansowanie dla Ukrainy za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Ukrainy, a także zwiększone finansowanie na rzecz bezpieczeństwa i obrony, azylu i migracji. Istotną zmianą w projekcie budżetu jest ponadto dodatkowe finansowanie przewidziane we wniosku dotyczącym przeglądu śródokresowego polityki spójności. Pozwala to stworzyć istotne zachęty i elastyczność dla państw członkowskich, aby finansowanie dostępne w ramach polityki spójności mogły one przeprogramować na pojawiające się priorytety, w szczególności w obszarach konkurencyjności, obronności, przystępnych cenowo mieszkań, odporności wodnej i transformacji energetycznej. Komisja proponuje przeznaczenie następujących kwot na poszczególne priorytety UE: Obszar polityki Kwoty zaangażowane (w mln euro) 1. Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa 22 054,4 2. Spójność, odporność i wartości 71 726,1 — Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna 56 592,5 — Odporność i wartości 15 133,6 3. Zasoby naturalne i środowisko 56 971,9 — W tym: Wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie 40 465,2 4. Migracja i zarządzanie granicami 5 010,0 5. Bezpieczeństwo i obrona 2 803,5 6. Sąsiedztwo i świat 15 505,0 7. Europejska administracja publiczna 13 475,2 Tematyczne instrumenty szczególne 5 715,9 Środki ogółem 193 262 Pełny przegląd wniosku Komisji dotyczącego projektu budżetu rocznego znajduje się w dokumencie „Pytania i odpowiedzi”. Kolejne kroki Roczny budżet na 2026 r. będzie musiał zostać formalnie przyjęty przez władzę budżetową przed końcem roku. Kontekst Projekt budżetu UE na 2026 r. obejmuje wydatki pokrywane ze środków w ramach długoterminowych pułapów budżetowych, finansowanych z zasobów własnych. Są one uzupełniane wydatkami w ramach NextGenerationEU, finansowanymi z pożyczek zaciąganych na rynkach kapitałowych. Jeżeli chodzi o sam budżet, w projekcie budżetu na każdy program proponuje się dwie kwoty – zobowiązania i płatności. „Zobowiązania” dotyczą finansowania, które można uzgodnić w umowach w danym roku, natomiast „płatności” to środki faktycznie wypłacane. Wszystkie kwoty podane są w cenach bieżących. NextGenerationEU z budżetem, który może sięgnąć 807 mld euro w cenach bieżących, pomaga naprawić bezpośrednie szkody gospodarcze i społeczne spowodowane pandemią koronawirusa i przygotować UE na wyzwania przyszłości. Środki przewidziane w tym instrumencie pomagają w odbudowie Europy po pandemii COVID-19, a za ich sprawą nasz kontynent stanie się bardziej przyjazny dla środowiska, bardziej cyfrowy, odporniejszy i lepiej przygotowany na obecne i przyszłe wyzwania. Głównym elementem NextGenerationEU jest Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), w ramach którego udziela się dotacji i pożyczek na wspieranie reform i inwestycji w państwach członkowskich UE. Umowy/zobowiązania w ramach NextGenerationEU mogą być zawierane do końca 2023 r., a płatności związane z pożyczkami będą realizowane do końca 2026 r.