Komisja z zadowoleniem przyjmuje porozumienie polityczne w sprawie zasad egzekwowania praw człowieka

Komisja Europejska z zadowoleniem przyjęła polityczne porozumienie osiągnięte między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie Dyrektywy o należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Celem propozycji jest promowanie zrównoważonego i odpowiedzialnego zachowania przedsiębiorstw w całym globalnym łańcuchu wartości. Duże przedsiębiorstwa będą zobowiązane do identyfikowania oraz, w razie potrzeby, zapobiegania, kończenia lub łagodzenia negatywnych skutków swoich działań dla praw człowieka, takich jak praca dzieci czy wyzysk pracowników, oraz dla środowiska, na przykład zanieczyszczenia czy utraty bioróżnorodności. Dla firm nowe przepisy przyniosą pewność prawną, wyrównane warunki działania oraz bardziej zrównoważoną konkurencyjność. Dla konsumentów i inwestorów zwiększą one przejrzystość. Nowe przepisy UE przyspieszą zieloną transformację i ochronę praw człowieka w Europie i poza nią.

Prawo UE dla globalnej sprawiedliwej transformacji
Nowe zasady należytej staranności będą miały zastosowanie do: (1) spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w UE o znacznych rozmiarach i sile ekonomicznej, tj. zatrudniających ponad 500 pracowników i osiągających globalne obroty powyżej 150 mln euro, (2) spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w UE działających w sektorach o dużym wpływie, zatrudniających ponad 250 pracowników i osiągających globalne obroty powyżej 40 mln euro, oraz (3) spółek spoza UE spełniających powyższe progi z obrotami generowanymi w UE. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) nie podlegają nowej Dyrektywie.

Dyrektywa będzie miała zastosowanie do działalności firmy, jej spółek zależnych oraz ich łańcuchów wartości. Aby spełnić obowiązek należytej staranności, firmy będą musiały:

• zintegrować zasady należytej staranności w swojej polityce;
• podjąć odpowiednie działania, aby: (i) identyfikować, oceniać i, w razie potrzeby, priorytetyzować faktyczne lub potencjalne negatywne skutki dla praw człowieka i środowiska; (ii) zapobiegać potencjalnym negatywnym skutkom lub je łagodzić; oraz (iii) kończyć, minimalizować i naprawiać faktyczne negatywne skutki;
• ustanowić i utrzymywać mechanizm zgłaszania oraz procedurę składania skarg;
• monitorować skuteczność polityki i działań w zakresie należytej staranności; oraz
• publicznie informować o procesach należytej staranności.

Aby ograniczyć obciążenia związane z pozyskiwaniem informacji od mniejszych firm w łańcuchu wartości, firmy będą musiały priorytetyzować uzyskiwanie niezbędnych informacji bezpośrednio od partnerów biznesowych, gdzie najbardziej prawdopodobne są negatywne skutki.

Firmy, które nie będą przestrzegać tych zasad, spotkają się z sankcjami ze strony krajowych organów administracyjnych. Ofiary będą miały możliwość dochodzenia odszkodowania za szkody wynikające z niewłaściwego wykonywania należytej staranności.

Dodatkowo firmy o znacznych rozmiarach i sile ekonomicznej (tj. spełniające próg (1) powyżej) będą musiały przyjąć plany transformacji i podejmować wszelkie starania, aby ich strategia biznesowa była zgodna z ograniczeniem globalnego ocieplenia do 1,5°C.

Propozycja zawiera również środki towarzyszące, które będą wspierać wszystkie bezpośrednio zainteresowane firmy, a także MŚP, które mogą być pośrednio dotknięte. Środki te obejmują rozwój dedykowanych stron internetowych, platform lub portali oraz potencjalne wsparcie finansowe dla MŚP. Aby wspierać firmy, Komisja może przyjąć szczegółowe wytyczne, w tym dotyczące wzorcowych klauzul umownych. Komisja może także uzupełnić wsparcie udzielane przez państwa członkowskie o nowe środki, w tym pomoc dla firm w krajach trzecich.

Kolejne kroki
Polityczne porozumienie osiągnięte przez Parlament Europejski i Radę jest teraz przedmiotem formalnej akceptacji przez współustawodawców. Po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym, Dyrektywa wejdzie w życie 20 dni po publikacji, a państwa członkowskie będą miały 2 lata na transpozycję jej przepisów do prawa krajowego.

Tło
Europejskie firmy są światowymi liderami w zakresie zrównoważonego rozwoju. Zrównoważony rozwój jest zakorzeniony w wartościach UE, a firmy zobowiązują się do poszanowania praw człowieka i ograniczenia swojego wpływu na planetę. Mimo to, postępy firm w integrowaniu zrównoważonego rozwoju, a w szczególności należytej staranności w zakresie praw człowieka i środowiska, w procesy zarządzania korporacyjnego pozostają powolne.

Aby sprostać tym wyzwaniom, w marcu 2021 roku Parlament Europejski wezwał Komisję do przedstawienia wniosku legislacyjnego dotyczącego obowiązkowej należytej staranności w łańcuchu wartości. Podobnie, 3 grudnia 2020 r., Rada wezwała Komisję do przedstawienia wniosku dotyczącego ram prawnych UE w zakresie zrównoważonego zarządzania korporacyjnego, w tym należytej staranności w całym globalnym łańcuchu wartości.

Dyrektywa o należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju odpowiada na te wezwania, uwzględniając odpowiedzi zebrane podczas otwartych konsultacji publicznych dotyczących inicjatywy na rzecz zrównoważonego zarządzania korporacyjnego, zainicjowanych przez Komisję 26 października 2020 r. Przygotowując propozycję, Komisja wzięła również pod uwagę szeroką bazę dowodów zebranych w ramach dwóch zleconych badań dotyczących obowiązków dyrektorów i zrównoważonego zarządzania korporacyjnego (lipiec 2020 r.) oraz wymogów dotyczących należytej staranności w łańcuchu dostaw (luty 2020 r.).